- تعداد نمایش : 74
- تعداد دانلود : 60
- آدرس کوتاه شده مقاله: https://bahareadab.com/article_id/1987
- کد IranDOI مقاله: IranDOI :10.irandoi.2002/bahareadab.2025 .19 .8148
سال : 19
شماره : 3
شماره پی در پی : 121
ماهنامه علمی سبک شناسی نظم و نثر فارسی (بهار ادب)
سال 19،
شماره 3،
،
شماره پی در پی 121
تقلیدهای سلطانی کرمانشاهی از شاعران متقدم
صفحه
(1
- 24)
فاطمه میرزایی ، محمدرضا تقیه (نویسنده مسئول)، صادق فلاحی
تاریخ دریافت مقاله
: آذر 1404
تاریخ پذیرش قطعی مقاله
: اسفند 1404
چکیده
زمینه و هدف:سبک بازگشت ادبی در ایران با رویکردی احیاگرانه به تقلید از شیوۀ شاعران بزرگ قرون پیشین پرداخت. سلطانی کرمانشاهی از شاعران برجستۀ این دوره در عرصۀ قصیده سرایی است که دیوان او گنجینه ای از استقبال و اقتفا از دستکم ۱۸ شاعر متقدّم است. هدف این مقاله، تحلیل جامع دامنه، کیفیت و سطوح گوناگون تأثیرپذیری او (در سطوح زبانی، ادبی و فکری) از این شاعران و چگونگی تلفیق سنّت با نوآوری در دیوان اوست.
روششناسی:این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای و نسخ خطی دیوان سلطانی کرمانشاهی، به بررسی تطبیقی جفتشعرهای متعدد(قصاید سلطانی و قصاید مورد تقلید) در سه سطح زبانی، ادبی و فکری پرداخته است.
یافته ها:تأثیرپذیری سلطانی در هر سه سطح، گسترده و عمیق است. در سطح زبانی او وزن، قافیه، ردیف و ساختارهای نحوی شاعران پیشین را به دقت بازتولید کرده است. در سطح ادبی صور خیال، موتیفها و تکنیکهای بلاغی آنان (از دشواسازی خاقانی تا سادگی فرخی) را به کار گرفته است.در سطح فکریجهانبینی فلسفی ناصرخسرو، عرفان سنایی، رویکرد مدحی فرخی و غنای عاطفی سعدی را با تشیّع و نیازهای عصر قاجار تلفیق کرده است.
نتیجه گیری:سلطانی کرمانشاهی در فرایند «اقتفا»، صرفاً به تکرار و تقلید منفعلانه اکتفا نکرده، بلکه با درک عمیق از ظرفیتهای شعر فارسی، به «بازآفرینی» خلاقانه در چارچوب سنّت دست زده است. او با تلفیق سطوح سه گانۀ زبانی، ادبی و فکری شاعران متعدد، نه یک مقلّد صرف، بلکه پیونددهندۀ حلقه های مفقود سنّت قصیده پردازی به شمار میرود و نقش مهمی در استمرار و احیای این سنّت در دورۀ قاجار ایفا کرده است.
کلمات کلیدی
تقلید
, سلطانی کرمانشاهی
, سبک بازگشت ادبی
, تأثیرپذیری
, استقبال
, شاعران متقدم.
- آقاسی شیرازی (دیوانبیگی)، احمد. (۱۳۹۳). حدیقهالشعرا. به کوشش عبدالحسین نوایی. تهران نشر علم.
- انوری، محمدبن محمد. (۱۳۶۴). دیوان انوری. به اهتمام محمدتقی مدرس رضوی. تهران انتشارات علمی و فرهنگی.
- برقعی، سید مصباحالدین. (۱۳۸۶-۱۳۷۳).سخنوران نامی معاصر ایران. قم نشر خرم.
- توکلی، علی (۱۳۰۱). مقدمه بر قصائد السلطانیه. تهران چاپخانۀ شرافت احمدی.
- خاقانی شروانی، بدیل بن علی. (۱۳۷۵). دیوان خاقانی شروانی. به اهتمام ضیاءالدین سجادی. تهران انتشارات زوّار.
- سنایی غزنوی، مجدود بن آدم. (۱۳۴۱). دیوان سنایی. به اهتمام مدرس رضوی. تهران کتابخانۀ سنایی.
- سلطانی کرمانشاهی، حسینقلیخان. (بیتا). دیوان سلطانی کرمانشاهی. نسخۀ خطی کتابخانه موزه ملی ملک به شماره ۴۸۶۲.
- سلطانی کرمانشاهی، حسینقلیخان. (بیتا). دیوان سلطانی کرمانشاهی. نسخۀ خطی کتابخانه مجلس شورای اسلامی به شماره ۴۲۶۲.
- سلطانی کرمانشاهی، حسینقلیخان. (بیتا). دیوان سلطانی کرمانشاهی. نسخۀ خطی کتابخانه آستان قدس رضوی به شماره ۷۱۹۳.
- فاضل قائینی نجفی، محمد. (۱۴۰۵ ق). تکمله نقد الرجال. قم مؤسسه آل البیت (ع).
- فرخی سیستانی، علی بن جولوغ. (۱۳۳۵). دیوان فرخی سیستانی. به اهتمام محمد دبیرسیاقی. تهران انتشارات زوّار.
- فاریابی، ظهیرالدین. (۱۳۸۱). دیوان ظهیر فاریاب. به تصحیح امیرحسن یزدگردی. تهران انتشارات قطره.
- کرمانشاهی، غلامحسین. (۱۳۱۵). سلطانی کرمانشاهی و آثار او. مجلۀ ارمغان، سال هفدهم، شمارۀ ۶، صص ۴۷۱-۴۸۰.
- مجاهدی، محمدعلی. (۱۳۸۶).مختصر شعرای کرمانشاه. کرمانشاه انتشارات طاقبستان.
- مجیر بیلقانی. (۱۳۵۸). دیوان مجیرالدین بیلقانی. به اهتمام محمدآبادی. تبریز انتشارات دانشگاه تبریز.
- مسعود سعد. (۱۳۶۲). دیوان مسعود سعد سلمان. به اهتمام مهدی نوریان. اصفهان انتشارات کتابفروشی تأیید.
- مشهدی، محمدامیر(1390). «تأثیرپذیری سبکی عاشق اصفهانی از حافظ»، مجله سبک شناسی نظم و نثر(بهار ادب)، شماره 12، صص303-287.
- معزی نیشابوری، امیر محمد. (۱۳۶۲). دیوان امیر معز. به اهتمام ناصر هیری. تهران انتشارات مرزبان.
- ناصرخسرو قبادیانی. (۱۳۳۷). دیوان ناصرخسرو. به تصحیح مجتبی مینوی. تهران انتشارات دانشگاه تهران.
- هدایت، رضاقلیخان. (۱۳۸2). مجمع الفصحا. به کوشش مظاهر مصفا. تهران انتشارات امیرکبیر.